Bezoek mijn nieuwe website op www.drvuyk.nl

  Welkom
  Reiscompensatie?
  Doelstelling of doelloos?
  Hockeyclub
  Brief aan een vriend
  Science of forgiveness
  Venlo



  Brief aan een vriend. maandag 18 december
Over gedachtes, gevoelens en het ego (brief aan een vriend september 2003)


Mensen hebben alleen last van hun gedachten .Last van hun gedachten over dingen, veel meer dan van de dingen zelf. Gedachten waar we eigenlijk geen controle over lijken te hebben. Gedachten die opkomen en dingen laten voelen en ons dingen laten doen waar we niet tevreden over zijn of zelfs ongelukkig om zijn. Terwijl iedereen toch gelukkig wil zijn? Een vaak gestelde vraag is: “ waar komen die gedachten vandaan, hoe zijn die ontstaan?”
 
Een eenvoudig vaak gehoord antwoord is “genetisch en door omgeving”. Nature and Nurture. Een deel van de psychoanalyse lijkt mij het zoeken naar een antwoord op de vraag waar die gedachten en gevoelens vandaan komen. Dit kent twee aspecten. Het eerste en misschien belangrijkste aspect is dat het mensen leert hun gedachten en gevoelens te bezien, ook hun gedachten en gevoelens uit het verleden. Belangrijk hierbij is m.i dat vanaf het moment dat je in staat bent je gedachten en gevoelens te bezien, je eigenlijk niet je gedachten en gevoelens bent, maar datgene dat ze beziet. Dat geeft afstand en loskomen vàn. Je krijgt de rol van “observer, the objective witness “. Daarmee komt wellicht de belangrijkste vraag op. “Wanneer ik dan niet mijn gedachten ben, wie ben ik dan wel?” Dit is een heel andere zoektocht dan de plaatjes en gebeurtenissen nog eens in je gedachte te beleven en het verleden proberen te ontwarren.
 
Zijn we echt instaat te kijken naar hoe het vroeger echt was of hoe het nu echt is?Of zien we eigenlijk slechts wat onze gedachten en gevoelens daarbij waren.Herinneren we ons het verleden of zien we het heden als het ware door de bril van onze gedachten en gevoelens. Zijn onze herinneringen niet altijd gekleurd en weten we daarom misschien niet eens meer of “het echt wel zo was”. Twee mensen hebben tenslotte vaak een heel ander beeld over hoe en wat het was. Dat betekent nogmaals dat we dus wel kunnen kijken hoe het vroeger “ leek te zijn”, maar dat het nut om naar het verleden te kijken dus mijns inziens meer de oefening is om onbevangen naar alles te kijken, ook naar ideeën gevoelens .Dit eerder dan het verleden nogmaals rationeel en emotioneel her te beleven en te ontwarren.Het oefenen in het gade slaan van alles inclusief gedachten en gevoelens als de objective witness versterkt steeds meer het idee dat we de gedachte zelf niet zijn.Dat is mijns inziens het belangrijkste aspect van psychotherapie en psychoanalyse in het bijzonder. Maar kan dat ook niet op andere manieren tot stand gebracht kan worden? Andere manieren die de vraag helpen te beantwoorden zoals; “wie zijn wij eigenlijk, waarom zijn wie hier?”
 
Er zit m.i. een mogelijk problematisch kant aan psychoanalyse en dat duikt op zodra gedachten en gevoelens van vroeger worden getracht te begrijpen en geïnterpreteerd. Men is bezig na te denken over die gedachten en gevoelens en dan ben je niet meer “de beschouwer” van het denken en het denkvermogen zelf maar wordt je gezogen in de wirwar van zichzelf opwekkende gedachten die van nature ook nog erg veranderlijk zijn.Ik denk dat het Einstein was die heeft gezegd :”We cannot solve problems we have created ,at the same level of thinking we have created them” Dat is denk ik de reden waarom psychoanalyse niet altijd helpt en zelfs voor sommige mensen contraproductief is.
 
In de psychologie wordt in toenemende mate gezien dat de dimensie waarin de vraag “wie zijn wij en waarom zijn wij hier” belangrijk is en een andere benadering behoeft dan die tot nog toe is toegepast ( oa George Peck). Dit wordt m.i. nog eens onderschreven door Martin Seligman die een aantal transcendentale, zelfoverstijgende waarden propageert als de weg naar geluk. Met “zelf” wordt m.i. juist die wirwar van eigen gedachte en gevoelens bedoeld, die we wel omschrijven als het ego. Het ego dat we kunnen ontstijgen, niet zozeer door er over na te denken maar juist door de moed te hebben het los te laten. En in plaats van ons te eenzelvigen met het ego,kunnen we ons ook vereenzelvigen met transcendente principes en waarden en de daarmee samenhangende gevoelens! Voor een dergelijke sprong in het diepe is mijns inziens het vertouwen nodig dat we meer zijn, anders zijn, dan ons kleine, eigenlijk zielige ego. Een ego dat per definitie, op zichzelf gerichte, steeds wisselende gedachten en gevoelens heeft, waarmee het tegen wil en denk zichzelf in stand wil houden. Zelfs wanneer we beginnen te merken dat we hier niet gelukkig mee zijn.
 
Omdat ik dit niet zo goed kan verwoorden als anderen,graag een aanhaling van Martin Buber(1878-1965) de joodse filosoof en godsdienst wetenschapper :
 
”The ego ,on the other hand wallows in his being-that-way or rather for the most part in the fiction of his being- that-way, a fiction that he has devised for himself. For at bottom self knowledge usually means to him the fabrication of an effective apparition of the self that has the power to deceive him ever more thoroughly; and through the contemplation and veneration of this apparition one seeks the semblance of knowledge of one’s own being-that-way, while actual knowledge of it would lead one to self-destruction---or rebirth”
 
Tot zover Buber. Maar,als we ons dan zouden realiseren dat het ego,dat mogelijk inderdaad voor een groot deel door genen en omgeving bepaald is, ons juist in de weg kan zitten ,dan is de grote vraag :”Hoe dat dan los te laten?” Daar is ongelofelijk veel over geschreven maar bij wijze van samenvatting dit anonieme Japanse gebed:
 
“When I am famished, give me someone who needs food;
When I am thirsty, send me someone who needs water;
When I am cold, send me someone to warm;
When I am hurting, send me someone to console;

When my cross becomes heavy, give me another’s cross to share;

When I am poor, lead someone needy to me;
When I have no time, give me someone to help for a moment;
When I am humiliated, give me someone to praise;
When I am discouraged, send me someone to encourage;

When I need another’s understanding, give me someone who needs mine;
When I need someone to take care of me, send me someone to take care of;

When I think of myself,turn my thoughts toward another”.
 
groet hade 14-9-03
 
© 1999-2017 Dr. H.D. Vuyk